Aanbod Filosoferen met Kinderen (FMK)

WORKSHOPS FMK

FMK AANBOD VOOR SCHOLEN

Wat is filosoferen?

Filosoferen vertrekt steeds vanuit een filosofische vraag: een vraag waarop verschillende antwoorden mogelijk zijn, waarover je van mening kan verschillen, en die vooral heel uitnodigend is om over na te denken.

15
14
13
12
11
10
9
8
7
6
5
4
3
2
1

Omdat het antwoord nog niet vastligt, is er geen goed of fout. Een uitgangspunt dat voor veel kinderen heel bevrijdend werkt!

Het eigenlijke filosoferen is het onderzoeken van de (door de kinderen) gekozen filosofische vraag. Er zijn meerdere manieren om dat te doen. Het Socratisch groepsgesprek is er eentje van en is steeds een onderdeel van “FMK” in De Vlierbloesem.

In het Socratisch groepsgesprek staat het zélf nadenken centraal. Dit gebeurt weliswaar samen met anderen, maar het is niet zo dat er één iemand uit de groep (dus ook niet de volwassen begeleider!) “het” juiste antwoord weet en de anderen daar naartoe leidt. Niet het denkresultaat – “het” antwoord, “de” oplossing – staat centraal, wel het denken, bevragen, onderzoeken, argumenteren op zich.

Is filosoferen dan alleen maar “nadenken en praten”?
Nee hoor! Samen nadenken en in gesprek gaan, zijn essentiële onderdelen van FMK, maar daarnaast doen we in een workshop FMK ook andere dingen: knutselen, tekenen, luisteren naar een verhaal, duo-opdrachten, enz.

Wat zijn de voordelen van filosoferen?

Heel wat kinderen vinden filosoferen leuk. Ze kiezen (samen) een filosofische vraag die hen boeit, vanuit een vragen-oproepende insteek (opdracht, filmpje, verhaal, liedje, actualiteit,… ) of gewoon een filosofische vraag zoals die bij kinderen soms ‘vanzelf’ opkomt. Anders dan in de klas liggen de antwoorden niet op voorhand al vast en is er geen beter-wetende volwassene die op het einde van het gesprek ‘het’ juiste antwoord geeft. Je kan geen fouten maken, hoe heerlijk is dat! Het geeft niet dat je “het” antwoord niet weet, want het antwoord ligt nog open. Binnen FMK is het helemaal oké om te twijfelen, het antwoord niet te weten, je te verwonderen, vragen te stellen en je eigen mening te vormen, ook al is die niet dezelfde als die van de anderen of van de volwassen begeleider.

Toch gaat het bij filosoferen ook niet over zomaar vrijblijvend je mening spuien. Je leert je mening onderbouwen met argumenten, die argumenten kritisch onder de loep te nemen, ze te durven bijsturen. Geen: “ik vind dat omdat ik dat vind”. Kinderen leren met andere woorden ook veel van filosoferen. Geen kennis of pasklare antwoorden, maar wel “21st century skills“: vaardigheden die noodzakelijk zijn in de maatschappij van de 21ste eeuw.

Kinderen die regelmatig filosoferen, worden sterker in:
  • vragen stellen
  • kritisch en logisch denken
  • actief luisteren
  • creatief probleemoplossend denken
  • het verwoorden van hun gedachten, mondeling of op papier
  • helder communiceren
  • het vormen van een eigen mening
  • een mening staven met argumenten
  • nuanceren
  • de wereld vanuit verschillende perspectieven bekijken
  • spreekdurf
  • zelfkennis

Filosoferen met kinderen: enkele misvattingen

Filosoferen is niet hetzelfde als filosofie leren of filosofische kennis bijbrengen

Je leert geen voorgekauwde antwoorden en theorieën, bedacht door filosofen of andere denkers. Wel leer je zélf nadenken, zélf je mening onderzoeken en die onderbouwen met argumenten.

Filosoferen is niet hetzelfde als fantaseren

Hoewel gedachtenexperimenten en fantasie een insteek en hulpmiddel kunnen zijn bij het filosoferen, zijn fantaseren en filosoferen geen synoniemen. Bij filosoferen gaat het immers om het kritisch te bevragen en onderzoeken. Verbeelding en fantasie kunnen met andere woorden wel deel uitmaken van filosoferen met kinderen, maar vallen er niet mee samen.

Filosoferen is niet hetzelfde als spiritualiteit, godsdienst of religie.

Het gaat bij filosoferen niet om een persoonlijke geloofs- of spirituele beleving. Je kan wel filosoferen óver geloof, religie of spiritualiteit, maar filosoferen is niet hetzelfde als geloven.

Filosoferen met kinderen is niet hetzelfde als “praten met kinderen”.

Uiteraard wordt er tijdens een filosofisch gesprek gepraat met elkaar, maar filosoferen is meer dan elk om de beurt je mening geven, elkaar vertellen wat jij vindt en luisteren naar wat de andere vindt. Het denken wordt uitgedaagd en geoefend: Welke redenen heb je om dat te zeggen? Wat bedoel je precies? Hebben we het over hetzelfde? Hebben we alle mogelijkheden onderzocht? Kun je daar een voorbeeld van geven? Is dat geen cirkelredenering? Zijn er ook gevallen waarvoor dit niet klopt? Is dat niet in strijd met wat je net hebt gezegd? Op welke feiten baseer je je mening? Is iedereen het daarmee eens? En als het omgekeerde nu eens waar was? Hoe kunnen we te weten komen of dat waar is? Kunnen we het nog op een andere manier bekijken? Kun je daar een algemene regel van maken? Wie kan even samenvatten? Heb je eigenbelang bij dit antwoord? Enzovoort.